LGS Ünite 6
LGS Ünite 6
DİNLER VE EVRENSEL ÖĞÜTLERİ
Fıtrat; İnsanların doğuştan getirmiş olduğu özelliklerdir. Yaratılış olarak da tarif edilir.
Evrensel; zaman ve mekâna bağlı olmaksızın insanların sahip oldukları ortak değerlerdir.
Din, insanlık tarihinin her döneminde, her toplumda var olan evrensel bir olgudur. İnsanın olduğu her dönemde ve her yerde inanç var olmuştur. Çünkü inanç doğuştan getirilen (fıtrattan gelen) bir özelliktir.
Tarihe ışık tutan ve geçmiş hakkında bizlere bilgi veren bilim Arkeoloji’dir. Arkeoloji biliminin yaptığı tüm kazılarda dini birtakım semboller ve mabetler muhakkak bulunmuştur. Bu durum dinin insanlık tarihiyle yaşıt olduğunu ve dinin evrensel bir değer olduğunu gösterir.
2.Günümüzde Yaşayan Dinleri Tanıyalım
Günümüzde yaşayan dinler ikiye ayrılır;
A-Vahye dayalı (ilahi) dinler; Allah’ın peygamberler aracılığıyla gönderdiği dinlere denir.
Yahudilik, Hristiyanlık, İslam
B-Vahye dayalı (ilahi) olmayan dinler; çeşitli bilge kişilerin görüşleri etrafında oluşmuş dinlere denir.
Hinduizm, Budizm, Taoizm
2.1.Hinduizm ve Budizm
Hinduizm;
Daha çok Hindistan’da yaygın bir dindir. Kurucusu belli değildir. M.Ö. 1500 yıllarında ortaya çıkmıştır. Brahmanizm ismi ile de anılır. En belirgin yönü toplumu kastlara ayırmasıdır. Ganj Nehri kutsal kabul edilir. Önemli tanrıları Brahma, Şiva ve Vişnu’dur. Bunun yanı sıra binlerce küçük tanrıya da inanılır. Tenasüh, en önemli inançları arasında yer alır. Bu inanış kişinin bir bedenden başka bir bedene geçerek sürekli yaşamını sürdürmesi anlamına gelir. Bu yüzden ölenlerin cesetlerini yakarak Ganj Nehri’ne külünü dökerler. Kutsal kitapları Vedalar’dır. Kutsal mekânları Mandir’dir.
Budizm;
MÖ. 6. Yüzyılda Hindistan’da Buda (Siddharta Guatama) tarafından kurulmuştur. Kurucusu Buda, bilge bir kişidir. Budizm, Hindistan’da kurulmasına rağmen Hindistan dışında yaygınlaşmıştır. Buda, insanlara ahlaklı olmayı tavsiye etmiştir. Buda, putlara tapmayı yasaklamıştır. Fakat Buda öldükten sonra Buda’nın heykeli yapılarak ona tapılmaya başlanmıştır. Budizm’de tanrının varlığı ve yokluğu ile ilgili bir ifade kullanılmaz. Bazı Budistler tanrı olarak Buda’yı görürler. Budizm, Hinduizm’deki puta tapma ve kast sistemine tepki olarak doğmuştur. Buda’nın sözlerinden oluşan Budizm’in kutsal metinlerine “Üç sepet” anlamına gelen “Tipitaka” adı verilir. Budizm’de belli bir ibadet biçimi yoktur. Budistler tapınaklarda ve evlerde bu heykellerine taparlar. Tapınakları Pegoda’dır. Yoga ve Meditasyon ibadetleri arasında yer alır. Hinduizm ile ortak inancı reenkarnasyondur.
Nirvana; insanın bütün istek ve hırslarının yok olduğu, ıstırapların bittiği, saf, temiz bir duruma kavuşmaktır. Buda, insanların mutlu olmaları için Nirvana’ya kavuşmaları gerektiğini söylemiştir. Nirvana’ya ulaşmak için sekiz dilimli yol izlenerek ulaşılır.
2.2.Yahudilik
En eski vahye dayalı dindir. Peygamberi Hz. Musa olduğu için Musevilik de denir. Kutsal kitabı Tevrat’tır. Tevrat İbranice’dir. “Yehova” adını verdikleri tek tanrıya inanırlar. Yehova, tektir, her şeyi yaratmıştır, her şeyi bilir, görür ve işitir, onun resmi ve heykeli yapılmaz, Yehova Yahudileri seçilmiş millet olarak yaratmıştır. Cumartesi kutsal günleridir. Bugünde çalışmazlar ve bugünü ibadet etmeye ayırırlar. Kudüs’te Süleyman Mabedi’nde kalan Ağlama Duvarı’na büyük önem verirler. İbadet yerleri Havra ve Sinagog’tur. Din adamları; Haham’dır. Davut yıldızı-Yedi kollu şamdan sembolleridir. Yahudiler açısından Tevrat’ta yer alan On Emir önemli bir yer tutar. Tarihlerini Hz. İbrahim’e dayandırırlar.
2.3.Hristiyanlık
Vahye dayalı dinler arasında yer alır. Peygamberi Hz. İsa’dır. Hz. İsa’nın annesi, Hz. Meryem’dir. Hz. İsa babasız olarak dünyaya gelmiştir. Kutsal kitabı İncil’dir. Kutsal kitaplarına “Yeni Ahit” ismi de verilir. Peygamberliğine başlangıçta on iki kişi inanmıştır. Bu on iki kişiye “Havari” ismi verilmiştir.
Kutsal kitaplarının ismi İncil’dir. Kabul edilen İnciller; Matta, Luka, Yuhanna ve Markos’tur. En önemli inançları teslis inancıdır. Teslis (Üçlü Tanrı İnancı); Baba (Allah), Oğul (İsa Mesih), Kutsal Ruh’tan oluşur. Kutsal günleri Pazar günüdür. Kilise kutsal mekânlarıdır. Dini bayramları; Noel, Paskalya, Merye Ana Günü, Haç Yortusu’dur. Din adamları; rahip ve papazdır.
2.4.İslam
Allah tarafından H. Muhammed (sav.) aracılığıyla tem insanlara gönderilmiş son dindir. İslam, evrenseldir. Bir ulus ya da topluluğa değil tüm insanlara gönderilmiştir. Hz. Âdem’den beri devam eden tevhit inancının bir devamı ve son halkasıdır. Peygamberi Hz. Muhammed’dir. Tevhit inanıcına sahiptir. Allah; birdir, eşi ve benzeri yoktur, doğmamış ve doğurmamıştır, her şeyi yoktan var etmiştir, hiçbir şeye ihtiyacı yoktur, her şey O’na muhtaçtır. İnanç esasları; Allah’a, kitaplara, peygamberlere, meleklere, ahiret gününe, kaza ve kadere imandır. Temel ibadetleri; Namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek ve hacca gitmektir. İbadet yerleri cami ve mescittir. İslam’ın kutsal kitabı Kur’an-ı Kerim’dir.
3.Dinlerin ve İslam’ın Evrensel Öğütleri
Bütün dinler amaçları bakımından birbirlerine benzerler. Fakat inanç ve ibadetler bakımından birbirlerinden farklıdırlar. Bazı ahlaki ilkeler tüm dinlerde ortaktır. Bunlar; doğruluk, temizlik, iyilik, yardımseverlik, büyüklere saygı, küçüklere sevgi, hayvanlara iyi davranmak, çevreyi korumak, zararlı alışkanlıklardan kaçınmak ve başkalarına zarar vermemektir.
3.1.Doğruluk
Doğruluk; kişinin söz ve davranışlarında doğru ve dürüst olmasıdır. Tüm dünyada ve tüm dinlerde doğru bir kişi olunması tavsiye edilir. Doğru olmayanlar yerilir.
3.2.Temizlik
Temizlik; bedenin, giysilerin ve çevrenin kirden, kalbin de kötü duygu ve düşüncelerden arınmasıdır.
3.3.İyilik ve Yardımseverlik
İhtiyaç sahiplerine para, yiyecek ve giyecek gibi yardımlar yapmak, insanlarla ilişkilerinde iyi olmak ve iyi davranmak dinlerin öğütleri arasında yer alır.
3.4.Büyüklere Saygı, Küçüklere Sevgi Göstermek
Büyüklere saygı, küçüklere sevgi bütün dinlerde evrensel ahlaki değerler arasında yer alır.
3.5.Hayvanlara İyi Davranmak
Tüm dinlerde hayvanlara karşı iyi davranmak öğütlenmiştir. Çünkü hayvanlar hem evrendeki dengeyi sağlar hem de tanrının yarattığı güzellikler arasında yer alır.
3.6.Çevreyi Korumak
Allah, evreni yaratmış ve evrenin emanetini insana bırakmıştır. İnsan çevresini kirletirse kendine ve kendinden sonraki nesillere yaşanamaz bir dünya bırakır.
3.7.Zararlı Alışkanlıklardan Kaçınmak
Dinler, insanlara zarar verecek her şeyi yasaklamıştır. Bu yüzden dinler, alkol, uyuşturucu ve sigara gibi insana ve topluma zarar veren alışkanlıkları da yasaklamıştır.
3.8.Başkalarına Zarar Vermemek
Dinler, toplumsal hayatın huzur ve mutluluk içinde geçmesini arzu eder. Toplumsal yaşama zarar veren davranışlar arasında ise başkalarına zarar vermek yer alır. Bu yüzden dinler başkalarına zarar veren her türlü davranışı yasaklamıştır.
4.Başkalarının İnançlarına Hoşgörülü Olmak
Yeryüzünde farklı ırk ve renkten milyarlarca insan yaşamaktadır. Bu insanların farklı kültürleri, farklı inançları, gelenek ve görenekleri vardır. İnsanların farklı inanç ve düşüncelerin olması da doğaldır. Ortak bir yaşamın sağlanması için insanların birbirlerinin inanç ve düşüncelerine saygı göstermesi gerekir.
İstismarcı Misyonerlik;
Her insan dinini bir başkasına anlatma özgürlüğüne sahiptir. Fakat başkalarına din anlatılırken, onları küçük düşürücü rencide edici davranışlardan kaçınmalıdırlar. Karşı tarafın inancını çarpıtmak, kötü göstermek gibi davranışlar istismar olarak adlandırılır. Dinin anlatılması bahanesiyle kendi inançlarını üstün gösterip başka inançları kötülemek suretiyle başkalarının inançlarını aşılamaya çalışmak istismarcı misyonerlik faaliyetidir.
Bu üniteyi bilgisayarınıza indirmek isterseniz aşağıdaki bağlantıya tıklayın.
