➫ Hadis ilmi geçmişte Şerʼî İlimler veya Naklî ilimler diye isimlendirilen grubun alt dalıdır.
➫ Şerʼî İlimler Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kalem ve Tasavvuftur.
SÜNNET
Sözlük anlamı: Yürünen yol, hayat tarzı, gelenek, âdet, çığır, hal, tavır, karakter ve kanundur.
Terim anlamı: Hz. Peygamberʼin söz, fiil ve onaylarıdır.
Sünnet Çeşitleri
-
Kavli Sünnet: Hz. Peygamberʼin sözleridir.
-
Fiilî Sünnet: Hz. Peygamberʼin fiilleri ve davranışlarıdır.
-
Takrirî Sünnet: Hz. Peygamberʼin sahabenin söz ve davranışlarını onaylamasıdır.
PEYGAMBERİN TEMEL GÖREVLERİ
1. Tebliğ: Allahʼtan aldıkları vahyi eksiksiz insanlara iletmeleridir.
2. Beyân / Tebyîn: Vahyi ümmetine açıklayıp ümmeti aydınlatmasıdır.
3. Tezkiye: İnsanların kötü huylardan, günah ve kötülükten arınmalarını sağlamaya çalışmalarıdır.
HADİS
Hz. Peygamberʼi gören sahabenin onun hakkındaki ifadeleri ve anlatımlarıdır veya bunların yazıya geçirilmiş halleridir.
Hadisin İki Temel Öğesi – İsnad ve Metin
İsnâd veya Sened
➫ Hadislerin başındaki râvi silsilesini gösteren isimlerden oluşan râvî zinciridir. Senedi zikredilmeyen hadislere Muallak Hadis denir.
Metin
➫ Hadiste zikredilen içeriktir.
➫ Hadis ilminde bir hadisin farklı isnad zincirleriyle gelen her bir kanalına tarîk veya vech denir.
➫ Hadis ilmi klasik kaynaklarda “İlmüʼl-hadîs, Ulûmuʼl – hadîs, İlmuʼr-rivâye, Usûlüʼr – rivâye ve İlmuʼl – eser gibi isimlerle zikredilmiştir.
➫ Hadis ilminin amacı hadislerin makbul olanlarını olmayanlardan ayırmaktır.
➫ İlk dönemlerde ilim dendiğinde Hadis ilmi anlaşılmıştır.
➫ Bize ulaşan en eski Hadis Usulü kaynağı Râmhürmüzîʼdir.
➫ Hadis ilminde yolun başında olanlara Tâlib adı verilmiştir.
➫ Muhaddis, Hâfız, İmâm, Huccetuʼl-İslâm, Şeyhuʼl – İslâm, Emîrüʼl-müminîn fiʼl – Hadis ünvanları hadisçiler için kullanılmıştır.
PEYGAMBERİMİZİ KONU EDİNEN DİĞER İLİMLER
Megazî: Pegamberimizin savaşlarını konu edinir.
Siyer: Peygamberimizin bütün hayatını konu edinir.
Şemâil: Hz. Peygamberin fiziksel özellikleri ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenir.
Delâil: Peygamberimizin mucizelerini konu edinir.
Ulûmuʼl-Hadîs (Hadis Usûlü) Kitapları
➫ Hadis Ulusu alanında günümüze ulaşan ilk müstakil Hadis Usulü kitabı Râmhürmüzîʼnin el – Muhaddisüʼl-fâsıl adlı eseridir.
➫ Hadis âlimleri tarafından yazılan ilk müstakil Hadis usulu kitapları hicri üçüncü asra aittir.
➫ Hadis Usulü kitapları Mutekaddimûn ve Müteahhirün dönemleri denilen iki dönemde ele alınırlar.
➫ Hadis usulü eserlerinin yazıldığı ihcri üçüncü asır ve dördüncü asrın başları mütekaddimün dönemi sonrası müteahhirûn dönemidir.
➫ Müteahhirün dönemini eserlerinde ravî zincirleri kaldırılmıştır.
➫ Nisâbûrîʼnin “Marifetu ulumiʼl-hadis” adlı eseri ve Hatîb el Bağdadîʼnin “el-Kifâyeʼsi” ilk dönem Hadis Usulü kitaplarındandır.
➫ Kadı İyâdʼın “el-ilma”, Meyâncîʼnin “Malâ yeseʼuʼl-muhaddise cehlül”, İbnüʼs-Salâhʼın “Ulumiʼl-Hadis” adlı eserleri müteahhirûn dönemi eserleridir.
Ricâl İlmi
➫ Diğer adı cerh ve taʼdil ilmidir.
➫ Cerh, raviler hakkında olumsuz kanaat belirtme; taʼdil, raviler hakkında olumlu kanaat belirtmedir.
➫ Cerh ve taʼdili ilk defa derli toplu yazılı hale getiren Tacûddin es Sûbkîʼdir.
Muallel Hadis
➫ İlk görüşte sahih görünen hadislerin gizli kusur taşımasıdır. Bu kusurlar ancak derin bilgi ve tercübe sahibi uzmanlarca anlaşılabilir.
Garibuʼl-Hadîs
➫ Az kullanıldığı, yaygın olmadığı yada manâsı kapalı olduğu için anlaşılması zor olan kelimeler ve bunları konu edinen ilim dalıdır. Bu alada yazılmış günümüze ulaşan ilk kitap Kâsım b. Sellâmʼın “Garibuʼl-Hadîs” adlı eseridir.
İhtilâfuʼl – Hadîs
➫ Sağlam bir hadisin yine sağlam bir hadise zıt düşmesi veya öyle görünüp algılanmasıdır.
Bu üniteyi bilgisayarınıza indirmek isterseniz aşağıdaki bağlantıya tıklayın.
