Hadis ve Hadis Usulü – Bölüm 3

Ravilerine Göre Düzenlenmiş Hadis Kitabı Türleri

Muʼcemler

Hadislerin rivayet eden hocaların isimlerine göre gruplandıran eserlerdir. En meşhur olanı Taberanîʼnin üç eseridir.

Bunlar:

1. el – Mucemuʼl-Kebîr: Hadisler isimleri alfabetik olarak sıralanan sahabilere göre gruplandırılmıştır. Bu eserde yirmi beş bin hadis vardır.

2. el – Muʼcemuʼl-Evsat: İki bin kadar hocadan alınan 30 bin civarında hadisi barındırır.

3. el-Muʼcenuʼs-Sağîr: Bin civarındaki hocadan birer hadis naklederek hazırlanan eserde 11908 hadis yer alır

Müsnedler

Hadislerin ilk ravisi olan sahabelere göre sıralandırdığı eserlerdir. Müsnedlerde sahâbe vetabiun sözleri yer almaz. Sadece Hz. Peygamberʼe ait hadisler bulunur.

Abdullah b. el-Mubarek, Humeydî, Ali b. Caʼd, Şeybe, Bezzâr masned yazarlarından sayılır.

Etraf Kitapları

Hadisin tamamının değil de başından bir kısmı ve farklı rivayetleri verilir.

Kutub-i Sitte

1. 1. Buharî – el – Camiuʼs – Sahîh

   2. Müslim – el – Camuʼs – Sahîh

   3. Tirmizî – Sünen

   4. Ebû Dâvud – Sünen

   5. Nesâi – Sünen

   6. İbnu Mâce – Sünen
      

Müstedrek Türü Eserler

Önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uymasına rağmen kitaplarına almadığı hadisleri toplamak suretiyle eksikliklerini tamamlayan kitaplardır. Hakim en-Nisâbûrîʼnin ve Zehebîʼnin müstedrekleri ilk eserlerdendir.

Muhtahrec Türü Eserler

Esas aldıkları eserdeki rivayetleri, başka isnatlarını tespit etmek suretiyle kuvvetlendiren eserlerdir. Ebû Avâne Nuaym bu alanda eser yazmıştır.

NOT: Tahric, bir kimsenin bir hadisi sözlü ya da yazılı olarak ilk kaynaktan alıp senediyle birlikte eserine almasıdır.

Sahihayn (Buharî ve Müslim) Bir Araya Getiren Çalışmalar

Hümeydî, Cevzakî ve Berkâniʼnin eserleri bu tür çalışmalardır.

Kütüb-i Sitteʼyi ve Diğer Bazı Kaynakları Bir Araya Getiren Çalışmalar

1. el – Cemʼbeyneʼl – usûliʼs – sitte – Rezin b. Muaviye

2. Mesâhibüʼs-Sünne – Begavî, et-Tebrizî

3. Cemʼuʼl-cevâmiʼ ve el – Câmiuʼs – sağîr – Suyutî

4. Kenzuʼl-ummâl – el – Hindî

5. Cemʼuʼl – fevâid – Rûdânî

Mukayeseli Çalışmalar

1. 1. Zevâid Kitapları

Hadis kitabının bir başka hadis kitabıyla karşılaştırılıp birincisinin ikincisinden fazla olarak ihtiva ettiği hadisleri bir araya getiren eserlere denir. Zevâidler konularına göre tasnif edilmişlerdir.

1. 2. Etraf Kitapları

Hadisin tamamının değil de başından bir kısmı ve farklı rivayetleri verilir.

Belirli Konularda Yazılan Hadis Kitabı Türleri

Et – Tergîb veʼt – Terhîb

Münziri’nin eseridir. İyiliğe teşvik edip kötülükten sakındıran hadisleri bir araya getirmiştir.

Riyazus – salihîn

Nevevîʼnin eseridir. 1900 civarında hadisi bünyesinde barındırır. Hadislerin çoğunluğu Kütüb-i sitteʼden alınmıştır.

El – Makâsıdüʼl-hasene

Eserde halk arasında hadis diye meşhur olan 1356 söz alfabetik sırayla incelenmiştir.

Keşfuʼl – hafâ

Aclûnîʼnin eseridir. Halk arasında dolaşan sözlerin hadis olup olmadığını ortaya koymak için yazılmıştır.

 Bu üniteyi bilgisayarınıza indirmek isterseniz aşağıdaki bağlantıya tıklayın.

Ek Dosyayı İndir1